Ankara Kentsel Mekânında Devlet Eliyle Soylulaştırma: Dikmen Vadisi ve Hamamönü Örnekleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Analiz

Abstract

Çalışma, Ankara’daki kentsel dönüşüm süreçlerini devlet eliyle gerçekleştirilen soylulaştırma pratikleri bağlamında incelemektedir. Dikmen Vadisi ve Hamamönü örnekleri üzerinden yürütülen karşılaştırmalı analiz, neoliberal kentleşme politikalarının mekânsal yeniden üretim süreçleriyle ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, Neil Smith’in “rant farkı” kuramı temel alınarak kentsel dönüşüm projelerinin yalnızca fiziksel yenileme değil, aynı zamanda sermaye birikimini destekleyen bir mülksüzleştirme mekanizması olduğu ileri sürülmektedir. Dikmen Vadisi örneğinde gecekondu alanlarının tasfiye edilerek yüksek gelir gruplarına yönelik lüks konut alanlarına dönüştürüldüğü; Hamamönü’nde ise tarihsel dokunun restorasyon ve turizm politikaları aracılığıyla ticarileştirildiği vurgulanmaktadır. Her iki süreçte de düşük gelir gruplarının mekânsal dışlanmaya maruz kaldığı, mahalle kültürünün zayıfladığı ve toplumsal hafızanın aşındığı belirtilmektedir. Çalışma sonucunda, farklı yöntemlerle uygulanan kentsel dönüşüm projelerinin ortak biçimde mekânsal eşitsizlik, sınıfsal ayrışma ve sosyal dışlanma ürettiği; dolayısıyla devlet destekli soylulaştırmanın Ankara kent mekânında yapısal bir dönüşüm stratejisi haline geldiği sonucuna ulaşılmaktadır.